‘Vertel me niet wat je denkt; laat me je beleggingsportefeuille zien.’ Dat is iets wat je tegen iedereen kunt zeggen die beleggingsadvies geeft. Veel adviseurs, therapeuten en consultants ondervinden zelf weinig directe nadelen als hun advies verkeerd uitpakt. Het is de moeite waard om te vragen hoeveel ze zelf op het spel hebben staan.
Zelf iets op het spel hebben staan betekent dat je een reëel risico deelt, financieel of anderszins, bij de uitkomst van een beslissing. Nassim Taleb schreef een boek over dit onderwerp. Hij stelt dat mensen anderen niet mogen blootstellen aan risico’s die ze zelf niet zouden dragen.
Als iemand zelf niets op het spel heeft staan, kan dat een belangenconflict opleveren. Wees op je hoede voor advies dat de adviseur voordeel oplevert terwijl jij voor een eventueel verlies opdraait.
- Effectenhandelaren krijgen hun deel wanneer je beleggingen winst opleveren. Maar als jij verlies lijdt, merken zij daar mogelijk weinig direct van.
- Diëtisten rekenen geld voor dieetadvies. Maar als het dieet niet werkt, heeft dat voor hen geen gevolgen (en misschien kom je zelfs terug).
- Huisartsen worden betaald om patiënten te helpen, niet op basis van de resultaten. Als ze verkeerd advies geven, heeft dat voor hen geen gevolgen (en misschien kom je zelfs terug).
- Consultants kunnen hoge bedragen vragen voor advies, maar als dat achteraf niet blijkt te werken, ondervinden ze daar mogelijk weinig directe gevolgen van.
Volgens het wetboek van het oude Mesopotamië kon een bouwmeester ter dood worden veroordeeld als een huis instortte en de eigenaar daarbij omkwam. Dat gaf de bouwmeester een sterke prikkel om constructierisico’s serieus te nemen. Dan heb je zelf iets op het spel staan.
Vroeger vochten heersers vaak mee in hun eigen oorlogen. Een Romeinse keizer liep het risico op het slagveld door een speer te worden gedood. Dat staat in schril contrast met de bankdirecteuren van nu, die niets te verliezen hebben terwijl ze hun bonussen opstrijken.
Let zowel op wat mensen doen als op wat ze zeggen, en vraag je af hoeveel ze zelf kunnen verliezen voordat je hun advies opvolgt.