Gezondheidsautoriteiten raden ons aan verzadigde vetten, die voorkomen in dierlijke producten zoals vlees, kaas en yoghurt, te vervangen door plantaardige oliën. Volgens mij verdienen veel van die oliën nader onderzoek.
De naam ‘plantaardige olie’ klinkt natuurlijk, maar veel van deze producten worden uit zaden gewonnen in plaats van uit groenten. In werkelijkheid zijn plantaardige oliën schadelijk voor de gezondheid. Bovendien zijn het niet eens echt oliën uit groenten, maar industrieel geproduceerde zaadoliën.
https://twitter.com/Rob_NBF/status/1269644757334097923
We kunnen twee groepen oliën onderscheiden: oliën die ik liever gebruik en oliën die ik liever vermijd.
De oliën die ik doorgaans gebruik, zijn:
- Olijfolie (bij voorkeur extra vierge)
- Kokosolie
- Avocado-olie
- Palmolie
De oliën die ik doorgaans vermijd, zijn:
- Zonnebloemolie
- Saffloerolie
- Lijnzaadolie
- Raapzaadolie
- Maïsolie
- Sojaolie
- Katoenzaadolie
- Druivenpitolie
- Rijstzemelenolie
De oliën in de eerste groep kunnen met relatief weinig bewerking worden gewonnen en bevatten een combinatie van verzadigde en enkelvoudig onverzadigde vetten. Veel oliën in de tweede groep worden in verschillende industriële stappen geraffineerd en bevatten veel meervoudig onverzadigde vetten.
Restaurants en de voedingsindustrie gebruiken vooral oliën uit de tweede groep, omdat die vaak goedkoper zijn. Begin twintigste eeuw kwam Procter & Gamble op het idee om van deze giftige afvalproducten bakolie te maken.
Oliën die ooit voor kaarsen en zeep werden gebruikt, werden later gehydrogeneerd tot vaste vetten die op dierlijke vetten leken.
Ze betaalden zelfs de American Heart Association om plantaardige oliën in de jaren veertig te promoten als gezond alternatief voor dierlijke vetten. Die promotie heeft langdurige invloed gehad: moderne voedingsadviezen zijn nog steeds op deze oude aanbevelingen gebaseerd.
In de daaropvolgende eeuw steeg de jaarlijkse consumptie van plantaardige olie van 11 naar 59 pond per persoon. Ook chronische ziekten namen toe, al bewijst die parallel op zichzelf geen oorzakelijk verband.
Voor meer achtergrond raad ik aan deze video te bekijken.
Ik heb twee belangrijke bezwaren tegen de oliën die ik vermijd:
De manier waarop ze worden gewonnen
Deze oliën vereisen vaak ingrijpende bewerking. Om olie uit deze zaden te winnen, worden ze tot extreem hoge temperaturen verhit en met industriële machines geperst. De oliën worden vervolgens geraffineerd door ze sterk te verhitten en natriumhydroxide (loog) toe te voegen. Tot slot worden ze ontgomd, gebleekt en ontgeurd.
Denk er eens over na. Als je een olijf perst, krijg je olie. Als je een kokosnoot perst, krijg je olie. Maar als je een sojaboon of zonnebloempit perst, krijg je lang niet zoveel. Er worden industriële chemicaliën en oplosmiddelen gebruikt om olie te winnen, de kleur ervan te veranderen en de onaangename geur te verwijderen.
Het soort vetten dat ze bevatten
Deze kwalijke oliën bevatten heel veel omega 6-vetzuren. Die vetzuren zijn op zichzelf niet schadelijk; we hebben ze nodig om te overleven. Wel moeten omega 3- en omega 6-vetzuren ongeveer in balans zijn, bijvoorbeeld in een verhouding van 1:1.
Voor sommige moderne voedingspatronen wordt een verhouding van eerder 20:1 tot 50:1 in het voordeel van omega 6 gemeld. Een hoge verhouding tussen omega 6- en omega 3-vetzuren kan bijdragen aan chronische ontstekingen in het lichaam.
Ik heb beweringen gezien die deze disbalans in verband brengen met ziekten en met hoe snel sommige mensen verbranden in de zon. Een disbalans kan bijdragen aan een groot aantal chronische ziekten, waaronder obesitas, diabetes, de ziekte van Alzheimer, hartziekten, acne en auto-immuunziekten.
Omega 3-vetten zijn dus essentiële vetten die je via je voeding moet binnenkrijgen. Ze spelen een belangrijke rol bij de werking van het hart, de hersenen en de stofwisseling. Ook omega 6-vetten zijn essentiële vetten en een belangrijke energiebron voor het lichaam. Een westers voedingspatroon kan echter veel meer omega 6 dan omega 3 leveren.
Plantaardige oliën bevatten veel meervoudig onverzadigde vetten. Door hun moleculaire structuur oxideren die gemakkelijk, zowel in je voorraadkast als in je lichaam. Ze komen in je celmembranen terecht en beschadigen daar bij oxidatie moleculen in de cel.
Via negativa
Alleen meer omega 3 toevoegen is mogelijk niet genoeg om de verhouding wezenlijk te veranderen. Omdat omega 6-vetzuren zo alomtegenwoordig zijn, kan het onpraktisch zijn om die inname in evenwicht te brengen door alleen meer omega 3 toe te voegen.
Je bereikt een gezonde verhouding door minder omega 6 binnen te krijgen in plaats van meer omega 3 (via negativa). Met andere woorden: minder voedingsmiddelen eten die rijk zijn aan omega 6 kan die verhouding veranderen.
Dat kun je doen door:
- Geen plantaardige oliën meer te gebruiken bij het koken.
- Margarine weg te gooien.
- Voedingsmiddelen te vermijden met industrieel geproduceerde zaadoliën op de ingrediëntenlijst.
- Niet zo vaak uit eten te gaan.
- Geen bewerkte voedingsmiddelen te kopen, dus zo ongeveer alles in een doos of verpakking te vermijden (80% van de supermarktproducten).
En in plaats daarvan:
- Kies vooral onbewerkte voedingsmiddelen.
- Eet dierlijke vetten uit bijvoorbeeld vlees, vis, kaas en yoghurt.
- Eet ook andere gezonde vetten, zoals noten, zaden, olijfolie, kokosolie en avocado's.
- Gebruik boter, olijfolie of kokosolie bij het koken.
- Neem visoliesupplementen.
- Eet echte groenten.
Het is niet realistisch te denken dat je giftige plantaardige oliën helemaal uit je leven kunt bannen, tenzij je nooit iets eet wat je niet zelf hebt gekocht of klaargemaakt. Het leven moet tenslotte ook leuk blijven.
Als je ze in het dagelijks leven beperkt, hoef je je geen zorgen te maken over een etentje in een restaurant of een sociale gelegenheid zo nu en dan.
Producten die plantaardige oliën bevatten, zijn onder meer:
- Brood
- Koekjes en gebak
- Ontbijtgranen
- Gefrituurd eten
- Smaakmakers, marinades, sauzen en dressings
- Chips
- Magnetronmaaltijden
- Alles in een doos of verpakking
- Vegetarische burgers
- Maaltijdvervangende producten
Als je meer over dit onderwerp wilt lezen, raad ik Deep Nutrition en The Big Fat Surprise aan.